Odkryliśmy przyszłość miasta. Relacja ze społeczno-technologicznej konferencji „Rediscovering the City” Medialabu Katowice

Oddolne inicjatywy, otwarte technologie, kompetencje cyfrowe i informatyczne, inteligentne miasto współtworzone przez mieszkańców – tak wyglądałoby podsumowanie konferencji „Rediscovering the City”, gdyby opisać ją hashtagami. Na szczęście nie jesteśmy na Twitterze.

Konferencja miała dotyczyć możliwych dróg rozwoju miast oraz różnych sposobów badania, opisywania, poznawania, odkrywania i oswajania miasta. Organizatorzy deklarowali, że interesować ich będą przede wszystkim rozwiązania oddolne, społecznościowe i wykorzystujące technologie przetwarzania danych.

Trudno w jednej notce streścić wszystkie wystąpienia prelegentów oraz kilkanaście rozmów, które odbyłem z uczestnikami podczas nieformalnych spotkań w przestrzeni miejskiej Katowic. Ducha konferencji najlepiej oddaje podsumowujący wykład Adama Greenfielda, amerykańskiego urbanisty, pisarza i badacza krytycznie oceniającego obecny kierunek rozwoju miast oparty na korporacyjnym modelu Smart Cities.

11083812_849018985145006_1196509500481880864_o

Adam Greenfield, fot. Medialab Katowice

Greenfield pracuje obecnie jako futurolog urbanistyki w London School of Economics, od kilku lat podróżuje po świecie, badając różne modele rozwoju miast, jest autorem głośnej książki „Against the Smart City”,  kolejna publikacja jego autorstwa ukaże się niebawem. Przynajmniej deklarował tak podczas wspólnej kolacji. ;-)

Badacz krytycznie ocenia dominującą wizję Smart Cities – inteligentnego miasta, wzbogaconego o warstwę infrastruktury informatycznej, która pozwalałaby monitorować i zarządzać funkcjonowaniem wielu jego obszarów – od przemieszczania się ludności, przez optymalizację transportu publicznego, po zużycie mediów i zasobów. Greenfield mówi nie wizji inteligentnego miasta, opartego na zamkniętych ekosystemach sprzętowo-programowych i tzw. silosach danych, wizji, którą oferują nam wiodące korporacje technologiczne. Taki model miasta jest atrakcyjny zarówno z perspektywy jego administratorów, otwierając zdaniem Greenfielda, nowe obszary kontroli i monitorowania obywateli, jak i dostarczycieli tego typu usług, którzy mogą monetyzować zebrane w ten sposób dane.

11080385_848916928488545_4071249744352682171_o

Konferencja cieszyła się dużym zainteresowaniem – uczestniczyło w niej kilkuset gości z Polski i zagranicy. Fot. Medialab Katowice

Urbanista proponuje alternatywny model inteligentnego miasta. Miasto przyszłości ma uczynić z mieszkańców i lokalnych społeczności pełnoprawnych aktorów – twórców i użytkowników technologii. Greenfield sprowadził swoje postulaty do trzech fraz: People making things, people making places, people making networks.

Warunkiem powodzenia takiej wizji inteligentnego miasta jest przede wszystkim nabycie przez mieszkańców wiedzy i kompetencji, umożliwiających jak najlepsze wykorzystanie najnowszych technologii do poprawy życia w bezpośrednim ich otoczeniu. Wspieranie inicjatyw edukacyjnych prowadzonych przez Fab Laby, Medialaby, Hackerspace’y jest tutaj kluczowe.

Greenfield chciałby zobaczyć miasto, którego mieszkańcy sami będą mogli zaprojektować i wytworzyć przynajmniej część urządzeń, narzędzi i przedmiotów odpowiadających ich potrzebom. Badacz ma na myśli nowych rzemieślników ery cyfrowej, do których należą dziś m. in osoby pracujące w przemysłach kreatywnych.

11046668_849017185145186_8749987121715778796_o

W centrum kadru (trzeci od lewej) Karol Piekarski – kierujący działaniami Medialabu Katowice. Fot. Medialab Katowice

O działaniach, wpisujących się w strategię Greenfielda, obrazowo opowiadał Tomas Diez szef Fab Labu Barcelona. Fab Laby to przestrzenie, w których członkowie lokalnych społeczności, pod okiem specjalistów i entuzjastów, mogą nauczyć się jak wykorzystać cyfrową fabrykację, by tworzyć przedmioty czy urządzenia dowolnego użytku. Na wyposażeniu takich otwartych laboratoriów znajdują się urządzenia do cyfrowej produkcji i fabrykacji (drukarki 3D, skanery 3D, obrabiarki CNC, wycinarki laserowe, plotery), które pozwalają na łatwe prototypowanie oraz opracowywanie zarówno prostych, jak i złożonych przedmiotów. Prelegenci przekonywali, że nie trzeba kupować gotowego i zamkniętego rozwiązania do zarządzania zużyciem energii, czy wyrzucać sprawnego urządzenia, jeśli wystarczy wydrukować na drukarce 3D zepsutą część. Układ Arduino kosztuje dziś 20 dolarów, drukarka 3D około 1000 dolarów. Finansowanie społecznościowe w ramach lokalnych społeczności, pozwoliłoby na utrzymanie dzielnicowych warsztatów cyfrowej fabrykacji. Kluczowe dla powodzenia tego kierunku rozwoju są jednak szeroko zakrojone działania edukacyjne, prowadzone zwłaszcza wśród młodych pokoleń.

Postulaty aktywistów wydają się być uzasadnione w obliczu rosnących kosztów wytwarzania produktów na rynkach, które niedawno jeszcze pełniły rolę fabryki świata (Chiny, Indie), strategii planowanego postarzania produktów i braku możliwości modyfikowania urządzeń przez użytkownika.

Greenfield przekonywał również, że otwarte rozwiązania – zarówno te sprzętowe jak i programowe – pozwalają na nowe formy interakcji, wymiany wiedzy i współdziałania. Wieloma aspektami funkcjonowania społeczności można zarządzać na szczeblu lokalnym, bez tworzenia ogólnomiejskiego, panoptycznego systemu inwigilacji. Greenfield przestrzegał przed fetyszyzacją danych, które dziś często traktowane są jako panaceum na całe zło. Negatywnie odniósł się także do praktyk ich masowego zbierania i analizowania, zwłaszcza, że sami obywatele zwykle nie mają dostępu do danych.

11039265_843609612352610_3720193904111809713_n

Jeden z warsztatów Medialabu Katowice. Fot. Medialab Katowice

Problem dostępu do danych dotyczących funkcjonowania miasta i życia obywateli poruszyły w swoich wystąpieniach Paulina Sobieszuk z Fundacji TechSoup oraz Magdalena Siwanowicz z Fundacji ePaństwo. Prelegentki opowiadały o pierwszych akcjach udostępniania zbiorów takich danych przez Warszawę i Gdańsk – portal Otwarty Gdańsk oraz inicjatywa Dane po Warszawsku. Druga z inicjatyw udostępniła nawet zestaw API, organizując jednocześnie konkurs na aplikacje wykorzystujące otwarte dane miejskie.

Greenfield zakończył swój wykład stwierdzeniem które długo pozostanie w mojej pamięci: „Miasto nie jest gotowym produktem, który możemy opakować w zestaw narzędzi informatycznych o lśniących interfejsach. Miasto jest ciągle ewoluującą, chaotyczną przestrzenią, w której spotykają się różne grupy interesów”. Warto w tym kontekście myśleć o mieście przyszłości, w którym mieszkańcy, rządzący i producenci gotowych systemów monitorowania i zarządzania, będą działać na rzecz wspólnego dobra jego mieszkańców.

Screenshot 2015-03-22 00.01.30

Konferencji towarzyszył szereg wydarzeń specjalnych w przestrzeni miasta Katowice.

W programie konferencji znalazła się cała seria wystąpień ekspertów i aktywistów z rejonu Europy Środkowej (m. in Kristien Ring z Niemiec, Daniel Huszar z Budapesztu, Osamu Okamura i Milota Sidorova z Czech) oraz z Polski (m. in. Piotr Celiński, Artur Celiński, Bartosz Krzemiński, Bogna Świątkowska), zachęcam do zapoznania się z zakresem ich działalności na stronie wydarzenia.

Konferencję Redisovering the City oceniam bardzo wysoko. Najlepszym świadectwem jej poziomu merytorycznego była pękająca w szwach aula uniwersytecka, zapełniona aż do zakończenia ostatniego wykładu, co zwykle nie zdarza się często. Brakowało dotąd w Polsce wydarzenia, które w dyskusji nad przyszłością miast w umiejętny sposób łączyłoby perspektywę technologiczną i społeczną. Ekipa Medialabu Katowice pod przewodnictwem Karola Piekarskiego wykonała kawał dobrej roboty.

Udostępnij!Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+

Również może Ci się spodobać...

Liczba odpowiedzi: 2

  1. Miałem tam być. Żałuję, że nie mogłem się zjawić, ale dzięki za artykuł! Dzięki temu przynajmniej trochę wiem, co tam się działo i co mnie ominęło! Bardzo ciekawe rzeczy.

  2. Łukasz Mirocha pisze:

    Cieszę się, że tekst się spodobał, a to tylko wycinek tego, co działo się w Katowicach. Świetna konferencja – zarówno pod względem merytorycznym, jak i organizacyjnym.

Dodaj komentarz